Red Flags & Green Flags στην ψυχοθεραπείαRed flags & green flags in psychotherapy
Τι αξίζει να γνωρίζουμε για τη θεραπευτική σχέση;What is worth knowing about the therapeutic relationship?
Η ψυχοθεραπεία είναι μια σχέση εμπιστοσύνης.
Πολλές φορές έχουμε δει ότι χρειάζεται χρόνος μέχρι να νιώσουμε έτοιμοι να μιλήσουμε σε έναν άνθρωπο για όσα μας δυσκολεύουν, να μοιραστούμε κομμάτια του εαυτού μας και να επιτρέψουμε σε κάποιον να μας γνωρίσει με έναν τρόπο διαφορετικό από εκείνον που έχουμε συνηθίσει στις σχέσεις μας.
Γι' αυτό και η επιλογή του ανθρώπου με τον οποίο θα ξεκινήσουμε αυτή τη διαδικασία έχει σημασία.
Το παρόν κείμενο δεν το γράφω με σκοπό να υποδείξω ποια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είναι καλύτερη ή ποιος θεραπευτής είναι «σωστός» και ποιος «λάθος». Το γράφω περισσότερο θέλοντας να δώσω την προσωπική ματιά μου πάνω σε ορισμένα στοιχεία που θεωρώ σημαντικά στη θεραπευτική σχέση, αλλά και σε κάποιες συμπεριφορές που κατά καιρούς έχω ακούσει και με έχουν προβληματίσει.
Ο θεραπευτής βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη θέση. Ένας άνθρωπος κάθεται απέναντί του και του εμπιστεύεται σκέψεις, συναισθήματα, φόβους, δυσκολίες, σχέσεις, απώλειες και κομμάτια της ζωής του που μπορεί να μην έχει μοιραστεί ποτέ ξανά. Αυτή η εμπιστοσύνη δεν μπορεί να μη συνοδεύεται από ευθύνη του θεραπευτή. Η ευθύνη αυτή, κατά τη γνώμη μου, δεν περιορίζεται μόνο στην επιστημονική κατάρτιση ενός Ψ, αλλά έχει να κάνει και με τον τρόπο που επιλέγει να σταθεί δίπλα στον θεραπευόμενο του.
Green Flags στην ψυχοθεραπεία — η δική μου οπτική
- Μας αντιμετωπίζει με σεβασμό και σοβαρότηταΟ θεραπευτής δεν χρειάζεται να συμφωνεί με όλα όσα λέμε, ούτε να τα βλέπει με τον ίδιο τρόπο. Χρειάζεται όμως να τα αντιμετωπίζει με σεβασμό και να αναγνωρίζει τη σημασία που έχουν για εμάς. Το να γελάσει με κάτι που μας δυσκολεύει, να υποτιμήσει ένα συναίσθημα μας ή να αντιμετωπίσει ως «υπερβολή» κάτι που για εμάς είναι σημαντικό, δεν μπορεί να αποτελεί μέρος μιας σχέσης που διέπεται από αποδοχή και ασφάλεια.
- Έχει ενσυναίσθηση και ενεργητική ακρόασηΗ ακρόαση στη θεραπεία δεν είναι απλώς να περιμένει ο άλλος να τελειώσουμε για να μιλήσει. Είναι η προσπάθεια ενός θεραπευτή να κατανοήσει τι σημαίνει αυτό που περιγράφουμε από τη δική μας πλευρά. Να εστιάζει στην εμπειρία μας, ακόμη και όταν αυτή δεν είναι εύκολο να εξηγηθεί.
- Μας αποδέχεται και δεν ασκεί κριτικήΜέσα στη θεραπεία έχει ιδιαίτερη σημασία να μπορούμε να μιλήσουμε και για πλευρές του εαυτού μας που δεν μας αρέσουν ιδιαίτερα. Για τον θυμό, τη ζήλια, την ενοχή, την αμφιθυμία, τις επιλογές μας, για σκέψεις που δυσκολευόμαστε να παραδεχτούμε. Η αποδοχή δεν σημαίνει ότι όλα όσα κάνουμε 'θεωρούνται σωστά'. Σημαίνει ότι μας δίνεται ο χώρος να τα εκφράσουμε και να διερευνήσουμε, χωρίς να πρέπει να κρυβόμαστε πίσω από μια πιο 'καλή' εκδοχή του εαυτού μας.
- Είναι συνεπής και σέβεται τον θεραπευτικό χρόνοΗ θεραπευτική ώρα δεν είναι ένα τυχαίο χρονικό διάστημα μέσα στην ημέρα του θεραπευτή. Είναι ο χρόνος που έχει συμφωνηθεί και στον οποίο ο θεραπευόμενος έχει επενδύσει, πρακτικά αλλά και συναισθηματικά. Η συνέπεια στα ραντεβού, η τήρηση του θεραπευτικού συμβολαίου και η προσοχή κατά τη διάρκεια της συνεδρίας αποτελούν, κατά τη δική μου άποψη, μέρος του σεβασμού προς τη θεραπευτική διαδικασία.
- Γνωρίζει ποιος είναι ο ρόλος τουΗ θεραπευτική σχέση έχει συγκεκριμένο πλαίσιο. Τα όρια υπάρχουν για να προστατεύουν αυτήν την σχέση. Ο θεραπευτής δεν μπορεί να γίνει φίλος μας, δεν μπορεί να μπει στην προσωπική μας ζωή ή να δημιουργήσει ευρύτερα οποιοδήποτε είδος σχέσης μαζί μας έξω από το θεραπευτικό δωμάτιο. Επιπρόσθετα, δεν μπορεί να αναλαμβάνει σε ψυχοθεραπεία παράλληλα με εμάς, άτομα που σχετίζονται με εμάς. Η τήρηση των ορίων βοηθά τη θεραπεία, κρατώντας τον χώρο της ασφαλή και ξεκάθαρο.
- Είναι ειλικρινής και 'διάφανος'Ένας θεραπευτής χρειάζεται να είναι σαφής σχετικά με την εκπαίδευση, την επαγγελματική του ιδιότητα, το πλαίσιο μέσα στο οποίο εργάζεται, την αμοιβή, τη συχνότητα και τη διάρκεια των συνεδριών, καθώς και όσα αφορούν τη συνεργασία. Εάν ζητηθεί απόδειξη για οτιδήποτε που αφορά στην εκπαίδευση του, χρειάζεται να το παρέχει στον θεραπευόμενο του.
- Μαζί του έχουμε τη δυνατότητα να εκφραστούμεΜπορούμε να πούμε στον θεραπευτή μας ότι κάτι μας ενόχλησε, ότι δεν νιώσαμε ότι μας κατάλαβε, ότι διαφωνούμε ή ότι δυσκολευόμαστε με κάτι στη θεραπευτική διαδικασία. Από την πλευρά του χρειάζεται να μπορεί να το ακούσει και να αναλάβει την ευθύνη του, εάν και εφόσον χρειαστεί. Η επικοινωνία για όσα συμβαίνουν ανάμεσα στους δύο ανθρώπους αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας.
- Επίγνωση των ορίων του ρόλου και της ευθύνης τουΟ θεραπευτής δεν αποφασίζει για τη ζωή μας, δεν θα μας υποδείξει ποιον σύντροφο να κρατήσουμε ή να αφήσουμε, δεν θα επιλέξει για εμάς και δεν είναι καλό να δημιουργεί 'εξάρτηση' από τον ίδιο ή από τη θεραπευτική σχέση. Στόχος της θεραπείας είναι να μπορούμε να κατανοούμε περισσότερο τον εαυτό μας και να αναλαμβάνουμε την ευθύνη της ζωής μας και των επιλογών μας με μεγαλύτερη επίγνωση.
- Να έχει κάνει ο ίδιος θεραπεία και να φροντίζει για τη συνεχιζόμενη επαγγελματική του ανάπτυξηΗ προσωπική θεραπεία δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη προσόν. Θεωρώ σημαντικό ένας άνθρωπος που συνοδεύει άλλους ανθρώπους στις δικές τους εσωτερικές διεργασίες, να έχει κάνει και ο ίδιος αυτό το ταξίδι, να γνωρίζει τι σημαίνει να είσαι στην καρέκλα του θεραπευόμενου. Παράλληλα, η εποπτεία, η συνεχιζόμενη εκπαίδευση και η διαρκής επαγγελματική εξέλιξη είναι στοιχεία υπεύθυνης θεραπευτικής πρακτικής και υποδεικνύουν (συνδυαστικά πάντοτε με άλλες ποιότητες) ότι ο θεραπευτής φροντίζει να ασκεί με επάρκεια το επάγγελμα του.
- Σέβεται την ιδιωτικότητα και το απόρρητοΌσα μοιραζόμαστε στη θεραπεία ανήκουν σε ένα πλαίσιο εμπιστευτικότητας και διασφαλίζονται από το επαγγελματικό απόρρητο, σύμφωνα με όσα προβλέπει ο Κώδικας Δεοντολογίας. Η προστασία της ιδιωτικότητας δεν είναι μια τυπική λεπτομέρεια· είναι η βασική προϋπόθεση για να μπορέσει να υπάρξει εμπιστοσύνη.
Red Flags στην ψυχοθεραπεία — η δική μου οπτική
Υπογραμμίζω ότι όσα γράφω δεν έχουν σκοπό να πάρουν τη μορφή μιας λίστας σύμφωνα με την οποία θα χαρακτηριστεί κάποιος 'καλός' ή 'κακός' θεραπευτής. Θα προσπαθήσω απλώς να γράψω ορισμένες συμπεριφορές που κατά τη γνώμη μου, δε χωρούν στο θεραπευτικό δωμάτιο.
- Όταν παραβιάζει το επαγγελματικό απόρρητο ή χρησιμοποιεί προσωπικές πληροφορίες χωρίς την απαραίτητη προσοχήΗ εχεμύθεια και η διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων είναι θεμέλια της θεραπευτικής σχέσης. Όταν ένας άνθρωπος μοιράζεται την προσωπική του ζωή, είναι απολύτως απαραίτητο να γνωρίζει ότι αυτή η πληροφορία αντιμετωπίζεται με την απαιτούμενη σοβαρότητα και σύμφωνα με το επαγγελματικό και δεοντολογικό πλαίσιο.
- Όταν ο θεραπευτής μας υποτιμά, μας ντροπιάζει ή κάνει σχόλιαΦράσεις όπως «δεν είναι και τόσο σημαντικό αυτό», «υπερβάλλετε», «πάλι τα ίδια κάνετε», «αυτό που κάνετε δεν είναι σωστό» ή ακόμη και ένα γέλιο ή μια έκφραση σε μια στιγμή που μοιραζόμαστε κάτι ιδιαίτερα δύσκολο μπορούν να πληγώσουν και να υπονομεύσουν την αίσθηση ασφάλειας που χρειάζεται να διέπει τη θεραπεία.
- Όταν υψώνει τη φωνή ή μας επιτίθεται λεκτικάΗ θεραπεία (αναλόγως και της προσέγγισης) μπορεί να περιλαμβάνει δύσκολες συζητήσεις και συναισθήματα ή ακόμη και υπό ορισμένες συνθήκες να περιλαμβάνει και διαφωνίες. Άλλο όμως η θεραπευτική αντιπαράθεση και άλλο η φωνή, η προσβολή, η απειλή ή η επιθετική συμπεριφορά απέναντι στον θεραπευόμενο.
- Όταν αντιμετωπίζει τη θεραπευτική ώρα σαν κάτι δευτερεύονΚάθε μας πράξη ή στάση επικοινωνεί κάτι. Ένας θεραπευτής που καπνίζει κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, παραγγέλνει καφέ, ασχολείται με το κινητό του ή αφαιρεί επανειλημμένα χρόνο από τη συνεδρία για προσωπικές του υποθέσεις, δίνει ένα μήνυμα για το πόσο χώρο καταλαμβάνει η θεραπευτική διαδικασία μέσα του στη συγκεκριμένη στιγμή. Η θεραπευτική ώρα είναι ένας χρόνος που έχει συμφωνηθεί για τον θεραπευόμενο και κάθε θεραπευτής που σέβεται τον εαυτό του και τον θεραπευόμενο του, οφείλει να την προστατεύει.
- Όταν αλλάζει τα ραντεβού διαρκώς ή χωρίς συνεννόησηΑλλαγές και απροσδόκητα συμβαίνουν στα προγράμματα όλων. Μια αλλαγή μπορεί φυσικά να χρειαστεί και να ζητηθεί. Όταν όμως υπάρχει ασυνέπεια η οποία τείνει να γίνεται συστηματική, όταν ο θεραπευόμενος έρχεται διαρκώς σε μια θέση να 'προσαρμόζεται' στο πρόγραμμα του θεραπευτή ή όταν οι συμφωνίες αλλάζουν χωρίς διάλογο, τότε προσωπικά θα αναρωτιόμουν τι συμβαίνει στη θεραπευτική σχέση.
- Όταν η επικοινωνία διακόπτεται ξαφνικά και χωρίς εξήγησηΈνας θεραπευτής μπορεί να έχει προσωπικούς ή επαγγελματικούς λόγους για να διακόψει μια συνεργασία. Η διακοπή, όμως, χρειάζεται να επικοινωνείται με τρόπο υπεύθυνο, καθώς επίσης να υπάρχει η απαραίτητη φροντίδα για τη μετάβαση (παραπομπή) του θεραπευόμενου. Το να σταματήσει κάποιος ξαφνικά να απαντά στα τηλεφωνήματα ή στα μηνύματα ενός θεραπευόμενου χωρίς καμία εξήγηση είναι κάτι που τουλάχιστον εμένα θα με προβλημάτιζε.
- Όταν ο θεραπευτής παρουσιάζει τον εαυτό του ως 'μοναδικό'Φράσεις όπως «μόνο εγώ μπορώ να σας βοηθήσω», «αν φύγετε από εδώ δεν θα τα καταφέρετε» ή γενικότερα η δημιουργία της αίσθησης ότι δεν μπορούμε να προχωρήσουμε χωρίς τον συγκεκριμένο θεραπευτή, δεν συνάδουν με μια σχέση που ενισχύει την αυτονομία. Αντίθετα, ενισχύουν ένα είδος εξάρτησης και υποδεικνύουν πιθανότατα έναν επαγγελματία που ίσως χρειάζεται να επανεξετάσει τον τρόπο που εκφράζει όσα θέλει να πει.
- Όταν δημιουργείται σύγχυση γύρω από τα όρια της θεραπείαςΗ υπερβολική προσωπική αποκάλυψη από την πλευρά του θεραπευτή -που δεν έχει θεραπευτικό σκοπό-, η αναζήτηση προσωπικής σχέσης εκτός θεραπείας, η δημιουργία μιας σχέσης που θυμίζει περισσότερο φιλία ή οποιαδήποτε συμπεριφορά που θολώνει τον ρόλο και τα όρια της θεραπευτικής σχέσης χρειάζονται την προσοχή μας.
- Όταν υπάρχει υπερβολική αυτοπροβολήΗ ενημέρωση για την εκπαίδευση και την επαγγελματική εμπειρία ενός θεραπευτή είναι απολύτως θεμιτή. Είναι όμως διαφορετικό από το να παρουσιάζεται ο θεραπευτής ως «ο καλύτερος», ως ο ειδικός που μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα ή να χρησιμοποιεί υπερβολικούς και απόλυτους ισχυρισμούς για να προσελκύσει θεραπευόμενους. Η ψυχοθεραπεία δεν χρειάζεται μεγάλες υποσχέσεις (που πιθανότατα δεν μπορούν να τηρηθούν) για να έχει αξία.
Συμπληρωματικά σε όσα ανέφερα, θα ήθελα να προσθέσω πως ένας θεραπευτής παραμένει πάντα άνθρωπος. Μπορεί να υπάρξει μια αστοχία, μια παρεξήγηση ή μια στιγμή κατά την οποία κάτι δεν θα ειπωθεί με τον καλύτερο τρόπο. Αυτό από μόνο του δεν καθορίζει την ποιότητα του θεραπευτή ή τη θεραπευτική σχέση.
Στην περίπτωση που κάποια πράξη δεν υπερβαίνει άμεσα τα επαγγελματικά και δεοντολογικά όρια, αυτό που έχει σημασία είναι, τι συμβαίνει στη συνέχεια, όταν κάποια πράξη αναγνωρίζεται. Υπάρχει διάθεση να ακουστεί η εμπειρία του θεραπευόμενου; Μπορεί ο θεραπευτής να αναλάβει την ευθύνη του και να επανέλθει στη σχέση; Υπάρχει η δυνατότητα να συζητηθεί αυτό που συνέβη;
Η θεραπευτική σχέση δεν πρέπει να είναι μια άψογη σχέση, όμως χρειάζεται να είναι μια σχέση η οποία αντέχει τις δυσκολίες της και τις επεξεργάζεται.
Τέλος, κάτι ακόμη που αξίζει να διασαφηνιστεί, είναι το γεγονός πως όλοι οι θεραπευόμενοι δεν ταιριάζουν με όλους τους θεραπευτές, ακόμη κι αν τηρείται η δεοντολογία και γίνεται μια 'σωστή' —αν υπάρχει ο όρος — διαχείριση της θεραπείας. Η θεραπευτική σχέση δεν παύει να είναι μια ανθρώπινη σχέση και έτσι αυτομάτως, υπάρχουν θεραπευτές με τους οποίους 'συνδεόμαστε' ή νιώθουμε πιο άνετα να δουλέψουμε μαζί τους. Ακόμη, υπάρχει πλήθος θεραπευτικών προσεγγίσεων και με την έννοια αυτή, υπάρχουν πολλές δυνατότητες και επιλογές για τον κάθε άνθρωπο. Όταν μια θεραπευτική σχέση δεν προχωρά, δεν είναι απαραίτητο ότι έχει συμβεί κάτι λάθος. Μπορεί να είναι απλώς μια σχέση με ποιότητες που δεν μας ταιριάζουν.
Αν αναρωτηθούμε 'πώς νιώθουμε' με τον θεραπευτή μας, πιθανότατα κάτι χρήσιμο θα αναδυθεί.
* Για λόγους ευχέρειας της γραφής, όπου χρησιμοποιείται το αρσενικό γένος, αυτό αναφέρεται σε όλα τα φύλα και δεν αποτελεί αποκλεισμό ή διάκριση.
Psychotherapy is a relationship of trust.
We have often seen that it takes time before we feel ready to speak to someone about what we find difficult, to share parts of ourselves, and to allow someone to know us in a way that differs from what we are used to in our relationships.
That is why the choice of the person with whom we begin this process matters.
I am not writing this text in order to indicate which psychotherapeutic approach is better, or which therapist is “right” and which is “wrong”. I am writing it more because I want to offer my personal view of certain elements I consider important in the therapeutic relationship, and also of some behaviours I have heard about over time that have troubled me.
The therapist occupies a particular position. A person sits opposite them and entrusts them with thoughts, feelings, fears, difficulties, relationships, losses and parts of their life that they may never have shared before. This trust cannot but be accompanied by responsibility on the therapist's part. That responsibility, in my view, is not limited to a mental health professional's academic training; it also has to do with the way they choose to stand beside their client.
Green flags in psychotherapy — my own view
- They treat us with respect and seriousnessThe therapist does not have to agree with everything we say, nor see it the same way. They do, however, need to treat it with respect and to recognise the significance it holds for us. Laughing at something we find difficult, belittling a feeling of ours, or treating as “an exaggeration” something that matters to us, cannot be part of a relationship governed by acceptance and safety.
- They have empathy and active listeningListening in therapy is not simply waiting for us to finish so that they can speak. It is a therapist's effort to understand what what we are describing means from our side. To focus on our experience, even when it is not easy to explain.
- They accept us and do not criticiseIn therapy it particularly matters that we can speak about parts of ourselves we do not especially like. About anger, jealousy, guilt, ambivalence, our choices, thoughts we find hard to admit. Acceptance does not mean everything we do is “considered right”. It means we are given the space to express and explore it, without having to hide behind a “nicer” version of ourselves.
- They are consistent and respect the therapeutic hourThe therapeutic hour is not a random slot in the therapist's day. It is the time that has been agreed, and in which the client has invested, practically and emotionally. Consistency with appointments, keeping to the therapeutic contract and attentiveness during the session are, in my view, part of respect for the therapeutic process.
- They know what their role isThe therapeutic relationship has a specific frame. Boundaries exist in order to protect that relationship. The therapist cannot become our friend, cannot enter our personal life, or form any kind of wider relationship with us outside the therapy room. In addition, they cannot take into psychotherapy, in parallel with us, people connected to us. Keeping to boundaries helps the therapy, keeping its space safe and clear.
- They are honest and “transparent”A therapist needs to be clear about their training, their professional standing, the framework within which they work, the fee, the frequency and length of sessions, and everything concerning the work together. If evidence is requested regarding anything to do with their training, they need to provide it to their client.
- With them we are able to express ourselvesWe can tell our therapist that something bothered us, that we did not feel understood, that we disagree, or that we are struggling with something in the therapeutic process. For their part, they need to be able to hear it and to take responsibility, if and when needed. Communication about what happens between the two people is an integral part of the therapy.
- Awareness of the limits of their role and responsibilityThe therapist does not decide about our life, will not tell us which partner to keep or leave, will not choose for us, and it is not good for them to create “dependence” on themselves or on the therapeutic relationship. The aim of therapy is that we can understand ourselves more and take responsibility for our life and our choices with greater awareness.
- They have been in therapy themselves and attend to their continuing professional developmentPersonal therapy is not simply one more qualification. I consider it important that someone who accompanies others in their inner processes has made that journey themselves, and knows what it means to sit in the client's chair. At the same time, supervision, continuing education and ongoing professional development are elements of responsible therapeutic practice and suggest (always in combination with other qualities) that the therapist takes care to practise their profession competently.
- They respect privacy and confidentialityWhat we share in therapy belongs to a framework of confidentiality and is safeguarded by professional privilege, in accordance with the Code of Ethics. Protecting privacy is not a formality; it is the basic condition for trust to be able to exist.
Red flags in psychotherapy — my own view
I want to underline that what I write is not intended to take the form of a checklist by which someone will be labelled a “good” or “bad” therapist. I will simply try to describe certain behaviours which, in my view, have no place in the therapy room.
- When they breach professional confidentiality or use personal information without the necessary careDiscretion and the safeguarding of personal data are foundations of the therapeutic relationship. When a person shares their personal life, it is absolutely essential that they know this information is treated with the required seriousness and in accordance with the professional and ethical framework.
- When the therapist belittles us, shames us, or makes remarksPhrases such as “that's not so important”, “you're exaggerating”, “here you go again”, “what you're doing isn't right”, or even a laugh or an expression at a moment when we are sharing something particularly difficult, can wound and undermine the sense of safety that therapy needs.
- When they raise their voice or attack us verballyTherapy (depending also on the approach) may include difficult conversations and feelings, or even, under certain conditions, disagreements. But therapeutic confrontation is one thing; shouting, insult, threat or aggressive behaviour towards the client is quite another.
- When they treat the therapeutic hour as something secondaryEvery act or stance communicates something. A therapist who smokes during the session, orders coffee, attends to their phone, or repeatedly takes time out of the session for personal matters, sends a message about how much space the therapeutic process occupies within them at that moment. The therapeutic hour is time that has been agreed for the client, and every therapist who respects themselves and their client owes it to both to protect it.
- When they change appointments constantly or without agreementChanges and unexpected events happen in everyone's schedule. A change may of course be needed and requested. But when there is an inconsistency that tends to become systematic, when the client is constantly placed in the position of “adapting” to the therapist's schedule, or when agreements change without discussion, then personally I would wonder what is happening in the therapeutic relationship.
- When communication stops suddenly and without explanationA therapist may have personal or professional reasons for ending a piece of work. That ending, however, needs to be communicated responsibly, and there needs to be due care for the client's transition (referral). Someone suddenly ceasing to answer a client's calls or messages without any explanation is something that would, at the very least, trouble me.
- When the therapist presents themselves as “unique”Phrases such as “only I can help you”, “if you leave here you won't manage”, or more generally creating the sense that we cannot move forward without this particular therapist, are not consistent with a relationship that strengthens autonomy. On the contrary, they reinforce a kind of dependence and probably point to a professional who may need to reconsider the way they express what they want to say.
- When confusion is created around the boundaries of therapyExcessive personal disclosure on the therapist's part — with no therapeutic purpose — seeking a personal relationship outside therapy, creating a relationship that resembles friendship, or any behaviour that blurs the role and boundaries of the therapeutic relationship, calls for our attention.
- When there is excessive self-promotionInforming people about a therapist's training and professional experience is entirely legitimate. It is quite another thing for the therapist to present themselves as “the best”, as the expert who can cure everything, or to use exaggerated and absolute claims to attract clients. Psychotherapy does not need grand promises (which probably cannot be kept) in order to have value.
In addition to the above, I would like to add that a therapist always remains a human being. There can be a misstep, a misunderstanding, or a moment when something is not said in the best way. That in itself does not determine the quality of the therapist or of the therapeutic relationship.
Where an act does not directly exceed professional and ethical limits, what matters is what happens next, once it is acknowledged. Is there a willingness to hear the client's experience? Can the therapist take responsibility and return to the relationship? Is there the possibility of discussing what happened?
The therapeutic relationship does not have to be a flawless relationship, but it does need to be one that can withstand its difficulties and work through them.
Finally, something else worth clarifying is that not all clients are suited to all therapists, even where ethics are observed and the therapy is “correctly” — if such a term exists — managed. The therapeutic relationship remains a human relationship, and so there are automatically therapists with whom we “connect” or feel more comfortable working. Moreover, there are many therapeutic approaches, and in that sense there are many possibilities and choices for each person. When a therapeutic relationship does not progress, it does not necessarily mean something has gone wrong. It may simply be a relationship whose qualities do not suit us.
If we ask ourselves “how do we feel” with our therapist, something useful will most likely emerge.
* For ease of writing, wherever the masculine gender is used it refers to all genders and does not constitute exclusion or discrimination.